تبلیغات
khalvatgahe-khorshid - جلوه‌ها و مصادیق حیا و عفاف درآیات وروایات
khalvatgahe-khorshid
خوب ترین خبر

       جلوه‌ها و مصادیق حیا و عفاف درآیات وروایات

حیا وعفاف درنزد زنان ومردان ،یکی ازموضوعات مهم دینی وجامعه شناختی است که درابعادمختلفی مورددقت وبررسی قرارگرفته است که به بعضی ازآنها اشاره می شود.

 الف - عفت و حیا در نگاه

 بی‌شک دروازه ورود به قلب، چشم است و به همین‌رو آلودگی آن، سرانجام دامن فرد را می‌آلاید. در روایات حضرات معصومین علیهمالسلام نیز بر این مهم تأکید شده است ؛ازجمله اینکه : 1- چشم، دل را به دنبال خود می‌کشد. 2 - چشم‌ها قلاب شیطان است. 3 - کسی که چشمش را آزاد بگذارد، حسرتش زیاد می‌شود. 4 - کسی که چشم خود را مهار کند، دلش را آسوده ساخته است.

از سویی عفت که ثمره حیاست، یکی از انواع آن عفت در نگاه است که در قرآن بدان اشاره شده: قل للمؤمنین یغضوا من أبصارهم و یحفظوا فروجهم. (نور / ۳۰)و قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن. (نور / ۳۱)

 بی‌تردید دلیل توصیه به «غض بصر»، هم به زنان و هم به مردان آن است که در لزوم عفت و حیا تفاوتی بین مردان وزنان نیست .اسلام چون از مفاسد چشم‌چرانی و تأثیر آن بر سلامت روان و ایمان انسان اطلاع داشته، به‌کلی آن را ممنوع کرده است. از طرفی چون مردان دراین‌باره حساس‌ترند، به زنان [نیز] دستور حجاب و پوشش کامل داده است. به همین دلیل در اسلام، احکام پوشش، بیشتر برای زنان است تا مردان. یافته‌های پژوهشی نیز نشان می‌دهد که محرک‌های چشمی در انحرافات جنسی سهم بسزایی دارد.حضرت  امام صادق(ع) می‌فرماید:" هیچ کس به‌اندازه چشم‌پوشی از نگاه [حرام]، سود نبرده است. همانا چشم از حرام پوشیده نمی‌شود، مگر آنکه قلب به مشاهده عظمت و جلال الهی توجه می‌یابد.

ب -  عفت و حیا در گفتار

یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی انسان با دیگران از طریق کلام است. پرهیز از پرگویی در منابع دینی بسیار مورد تأکید قرار گرفته است.حیای در گفتار به شکل‌های مختلفی نمود می‌یابد؛ ازجمله حیا در استفاده از زبان، بیان مطالب مناسب، حیا نسبت به مخاطب، تذکر دادن، درخواست کردن و بیان مسائل جنسی.

در قرآن‌کریم درخصوص عفت در کلام چنین آمده: «فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض و قلن قولا معروفا.» (احزاب / ۳۳)
امام سجاد(ع) در رساله حقوق درباره حق زبان می‌فرماید: "اما حق زبان این است که با کرامت، آن را از گفتار زشت بازداشته و به گفتار خیر و بر ادب سخن واداری و هرچه بیشتر آن را از بیهوده‌گویی برحذر داری، مگر در مواردی که منفعت دین یا دنیای تو در آن است و عفت در زبان را در اموری که فایده‌ای ندارد و اثر سوء می‌آفریند، حفظ کنی؛ زیرا انسان از ضررش در امان نیست. زبان گواه بر عقل آدمی، و پیرایه و زینت عقل است و زیبایی سیرت انسان در زبانش آشکار می‌شود."
حیا و عفت در قرآن نیز با تعابیر مختلفی مطرح شده: «قول معروف» در نوع سخن گفتن با نامحرمان (بقره / ۲۳۴)، «قول سدید» که همان گفتار صواب و محکم است (احزاب / ۷۰)، «قول کریم» در نوع تکلم با پدر و مادر (إسراء / ۲۳)، «قول بلیغ و لین» در عرصه رویارویی با فرهنگ‌های غیرالهی (نساء / ۲۳) و «قول میسور»در مواجهه با دریافت حق مستضعفان از انسان‌های کافر

ج -  عفت و حیا در رفتار

این‌گونه عفت و حیا، موارد متعددی اعم از پوشش، زینت و معاشرت را دربرمی‌گیرد. منشأ عفاف، حیاست و از عفاف نیز پوشش ظاهری و عدم زینت برای نامحرمان ایجاد می‌گردد. به بیانی دیگر، حجاب زیرمجموعه عفت است، هرچند هر پوششی نمودار عفاف نیست. در تفاوت عفاف و حجاب گفته‌شده که عفاف حالتی باطنی است، ولی حجاب به ظاهر بازمی‌گردد. در واقع حجاب مقتضی حیا و عفت است. در آیات قرآنی به‌شکل‌های مختلفی بر لزوم حیا و عفت در هر دو جنس تأکید شده است ولی به‌دلیل تأثیر فراوان رفتار زنان در جامعه، در منابع دینی، میزان توصیه به زنان برای رعایت حیا و عفاف، بیشتر است.

یکی از آیاتی که به این موضوع اشاره دارد، آیه ۳۱ سوره نور است:" [ای پیامبر!] به زنانِ باایمان بگو چشم [از نگاه به مردان نامحرم] بپوشند و دامنشان را حفظ کنند و زینتشان را جز مقداری که آشکار است، ظاهر نکنند و روسری‌های خود را بر سینه خود افکنند و پاهایشان را به زمین نزنند تا زینت پنهانی‌شان آشکار شود. ... "

از سویی، شواهد تجربی نیز عدم وجود حیا و عفاف در رفتار ـ به‌ویژه در جنس مؤنث ـ در تحریک‌پذیری غریزه جنسی را اثبات می‌کند؛ تحریک‌هایی مانند نگاه کردن، لمس کردن، شنیدن صدای جنس مخالف، گفتگوهای محرک و تخیل‌های جنسی.

د -  حیا و عفاف در زنان

برخی دانشمندان، حیای طبیعی و عفت رفتاری را به‌خصوص در زنان، فطری دانسته و آن را لازمه حیات جمعی شمرده‌اند. بنابراین فطری و فضیلت بودن حیا در همه انسان‌ها امری بدیهی به‌نظر می‌رسد. یکی از دلایل قرآنی فطری‌بودن حیا در هر دو جنس، آیه‌22 سوره اعراف است: فلما ذاقا الشجرة بدت لهما سوءاتهما و طفقا یخصفان علیهما من ورقة الجنة.

مؤلف تفسیر نور عملکرد آدم و حوا را در پوشاندن خود چنین ارزیابی می‌کند: چون آنها اولین انسان بودند، پوشش برای آنها جنبه اکتسابی نداشت. بنابراین تنها دلیلِ اضطراب ایشان از برهنگی، فطری‌بودن حیا و به دنبال آن، فطری‌بودن پوشش در آنها بود و چون برهنگی خلاف فطرت است، اضطراب به‌همراه دارد.

امام سجاد(ع) در تفسیر آیه ۲۳ سوره یوسف (و غلقت الابواب) در داستان پیشنهاد گناه زلیخا به حضرت یوسف(ع)، عمل زلیخا در پوشاندن بت به‌وسیله پارچه را نه‌تنها نشانه حیای فطری زلیخا می‌شمرد، بلکه آن را در تقوای حضرت یوسف و دوری از آن گناه نیز مؤثر می‌داند: یوسف گفت تو از بت حیا می‌کنی، ولی من از خدا حیا نکنم.

امام صادق(ع) در بخشی از حدیثی طولانی در بیان قصه آدم و حوا می‌فرماید: حوا از خداوند خواست همان‌گونه که به آدم عطایایی بخشیدی، به‌من نیز عنایت فرما. پس خدای متعال فرمود: من به تو حیا، رحمت و انس عنایت کردم .

بااین‌همه، روایات بسیاری بر لزوم رعایت بیشتر حیا از سوی زنان تأکید دارد و حتی دلایل آن را باز می‌گوید.

ابوالاعلی مودودی می‌گوید: در طبع زنان، در مقابل شهوت و جاذبیت جنسی، حیا و احتشام و امتناع نیز به‌ودیعت نهاده شده است که در هر زنی کم‌وبیش وجود دارد. بدون شک این غریزه امتناع و فرار، در وجود زن بیشتر و شدیدتر است و این شدت به‌وسیله وضع غریزه حشمت و حیا در روان او افزون گشته است.

تحقیقات صورت‌گرفته در کشورهای غربی نیز بیشتربودن حیای زنان را تأیید می‌کند. روزنامه نیویورک‌پست از زنان در خیابان می‌پرسد: آیا تصاویر برهنه مردان تحریک‌آمیز است؟ از پنج نفر مصاحبه‌شونده چهار نفر به‌طور قاطع جواب منفی می‌دهند.

البته رعایت حیا و عفاف در جامعه مخالفینی ومنتقدانی هم دارد. برخی افراد باحیا را امّل ، کمرو و فاقداعتماد به نفس معرفی می کنند حال آنکه در ارزیابی صفت حیا، گفته شد که فرد باحیا با وجود توانایی در انجام فعلی، به‌دلایل عقلانی از انجام آن می‌پرهیزد.

این در حالی است که این توانایی در افراد کمرو وجود ندارد. ازاین‌رو شرم و خجالت، رفتاری نادرست است و حیا نیز رفتاری پسندیده. از سویی، حیا نقش تربیتی و سازنده دارد، اما شرم و خجالت ممکن است مضر باشد و حتی در مواقعی به ضد خود بدل گردد. بر این باساس، حیا در زنان صفتی است که نوعی حریم برای ایشان فراهم می‌آورد و آنها را از دست‌درازیِ مردان نامحرم در امان می‌دارد. از همین‌رو، این امر اساساً به توانایی‌های اجتماعی زنان بی‌ارتباط است و خاستگاه آن نیز احساس عقب‌ماندگی علمی و فکری و حس خودکم‌بینی نیست، بلکه حیا نوعی مهار مسائل جنسی است و بی‌شک رعایت آن برای همه زنان ضرورت دارد.

ه - راهکارهای توسعه و تقویت فرهنگ عفاف و حیا در بین زنان

بی‌تردید اکتساب فضایل اخلاقی بسته به جنس خاصی نیست، اما بدیهی است که وجود عفاف و حیا در زنان به‌دلایل گوناگون اهمیت ویژه‌ای دارد. رهبر معظم انقلاب می فرمایند:"عفت در زن، وسیله‌ای برای تعالی و تکریم شخصیت زن در چشم دیگران حتی در چشم خودِ مردان شهوتران و بی‌بندوبار است ... ."

از سویی دیگر، بدترینِ زنان نیز زنان بی‌حیا معرفی شده‌اند؛ چنان‌که پیامبر خدا(ص) می‌فرماید: "بدترینِ زنان شما، زن بی‌حیای عبوس است."

عوامل مختلفی موجب بی‌حیایی و بی‌عفافی برخی زنان می‌شود؛ ازجمله عوامل اجتماعی ، فرهنگی و اعتقادی ، بیولوژیکی و روانی،  و عوامل سیاسی.

بر همین اساس راهکارهای مطرح‌شده برای ترویج هرچه بیشتر فرهنگ عفاف و حیاعبارتنداز:

1. بعد اجتماعی : بعد اجتماعی ناظر به عملکرد محیط‌هایی مانند خانواده، جامعه، مؤسسات آموزشی ، نهادها، سازمان‌ها و گروه‌ها و تعامل‌های اجتماعی است.

 2.  بعد فرهنگی و اعتقادی : مهم‌ترین راهکارهای فرهنگی در توسعه و نهادینه‌سازی فرهنگ عفاف و حیا عبارتنداز: ایجاد شناخت و دادن آگاهی به بانوان نسبت به مسئله حیا و عفاف، آگاه کردن جامعه ـ به‌ویژه بانوان ـ از پیامدهای منفی بی‌حیایی و بی‌عفافی، هدایت تمایل بانوان به تبرج و تنوع‌خواهی، پررنگ کردن نقش رسانه‌های جمعی در الگوسازی مناسب برای احیای فضایل عفاف و حیا و نیز تصحیح نگرش‌ها نسبت به مقوله زن.

 3. بعد بیولوژیکی و روانی : بسیاری از عوامل بیولوژیکی و روانی در زنان موجب می‌شود که برخی از آنان از مسیر حیا و عفاف فاصله گیرند. ازجمله زمینه‌های بیولوژیکی و روانی در این زمینه عبارت است از: میل به خودنمایی، تبرج، تزئین، تجمل و خودآرایی، تمایل شدید به جلب کردن توجه دیگران به‌ویژه در دوره جوانی، به رخ کشیدن زیبایی‌ها، میل به برانگیختن احساسات مثبت افراد و نیز به‌دست آوردن آرامش و امنیت در پرتو تحسین و تمجید دیگران.

ازاین‌رو به نظر می‌رسد پرورش نیروی عقلانی، ایمان‌گرایی، پذیرش مسئولیت، آماده‌سازی فرد برای رویارویی با دنیای متجدد، تعدیل غرایز و دقت در دوست‌گزینی، از مواردی است که موجب از بین رفتن عواملِ پیش‌گفته می‌شود. 

 4. بعد سیاسی : پاره‌ای از افراد هنگامی که با موجودیت نظامِ حاکم مخالف می‌شوند، یا بخشی از عملکرد آن را نمی‌پسندند، مخالفت خود را در رفتارهای اجتماعی ظاهر می‌سازند؛ رفتارهایی که برخی از آنها از مصادیق بی‌حیایی و بی‌عفتی به‌شمار می‌رود.بنابراین اگر حاکمیت سیاسی و اجتماعی از آنِ مذهب‌گرایان باشد، آنان می‌کوشند هر آنچه نشان مذهب دارد، از خود دور سازند و در برابر آن موضع‌گیرند. از دیگر سو، عده‌ای نیز که از فطرت الهی خود دور شده‌اند و نسبت به ارزش والای عفاف و حیا شناخت کافی ندارند، این‌گونه فضایل اخلاقی را غیرواقعی دانسته، تأکید بر لزوم رعایت آنها را تنها زاییده تخیلات علمای دین می‌دانند و به همین‌رو با رعایت نکردن آنها سعی می‌کنند با حاکمیت سیاسی و دینی حاکم مخالفت کنند.راه حل اصلی رفع مشکلاین دسته ازافراد توجه به ابعاد سه گانه ذکرشده است ولی در کل باید مسئولان حکومتی به گونه ای عمل نمایند که هرگونه بهانه وحس انتقام ولجبازی از افراد گرفته شود.

---------------------------------------------------------------

منبع: فصلنامه پژوهشی در اخلاق شماره۱۰  

برای رفتن به صفحه اصلی برروی  خلوتگه خورشیدکلیک کنید         








نوع مطلب : حجاب وعفاف ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 28 دی 1396 02:06 ق.ظ
فوق العاده است، چه وبلاگ آن است! این وبلاگ به ما حقایق مفید می دهد، آن را نگه دارید.
پنجشنبه 30 مهر 1394 10:51 ق.ظ
پوشش (حجاب )انسان را از بیماریها دور می سازد.
چرا اسلام به حجاب تاكید دارد؟
جواب این پرسش از زبان علم پزشكی
طبق تحقیقات دانشمندان علم پزشكی كشورهای اروپایی و امریكایی به نتیجه شگفت انگیزی درمورد حجاب رسیده اندكه پوشش مسلمانان دلیلی را درخود نهفته دارد ، اما متاسفانه سیاستهای كثیف پنتاگون و سرویسهای مخفیانه خارجی اجازه نشر عمومی این موارد را نمی دهند. همه انسانها امواجی از خود ساطع می كنند كه این امواج بر روی انسانهای دیگر نیز اثر دارد ، معمولاً خانمها درمقابل بیماریها مقاومت بیشتری از خود نشان می دهند چون هورمونی دربدنشان ترشح می شود كه استقامت آنها را دربرابر درد بیشترمی كند اما موی سر خانمها در مقابل امواج ساطع شده مقاومتی ندارد و به راحتی انرژی های ساطع شده از افراد دیگر را به خود جذب می كند اما سیستم موی سر مردان به این امواج واكنش نشان می دهد و اجازه ورود نمی دهد. همچنین برای درك بهتر این قضیه به نمونه علمی و پزشكی اشاره می شود تا واقعیت این مهم بهتر روشن شود. هم اكنون ))موی سر بیماران خاص ، به عنوان نمونه به امریكا و یكی دو كشور دیگر فرستاده می شود تا نوع مریضی و نوع داروی آن مشخص گردد. ((
پوشیدن لباس تنگ برای مردان علاوه بر آزردگی بدن ، این امواج را هم به راحتی از طریق چسبیدن لباس به بدن جذب می كند . سیستم بدنی خانمها به گونه ای است که اگرنمایان باشد ، بیشترین جذب امواج را از انسانهای دیگر دارد و این امواج به مرور زمان باعث بیماری های ناعلاج می شود.
در اوایل سال جاری وزیر بهداشت اعلام كرد اینهمه می گویند سرطان ایران را فراگرفته بدانید ما یك ششم كشورهای اروپایی سرطان داریم .
جالب است بدانید تحقیقات بعمل آمده نشان از آن می دهد كسانی كه حجاب و عفاف را پیشه راه خود قرارندادند بیشتر به این درد گرفتارشده اند.







دوشنبه 26 مرداد 1394 05:12 ب.ظ
به نکات مهم وموردنیاز رفتاری یک فرمسلمان اشاره کرده ایدکه اگرمورددقت درعمل قراربگیرد مفید خواهدبود.
دوشنبه 19 مرداد 1394 01:54 ب.ظ
مطالب ،بسیار غنی و عالی بود ،مفهوم حیا در کلام ورفتار را مطرح کردید در حالیکه کمتر به این مسائل اشاره میشود در بخش حیا در زنان هم از احادیث جالب وزیادی استفاده کردید ،سپاسگذارم
دوشنبه 19 مرداد 1394 08:30 ق.ظ
امام صادق(ع) در تعریف حیا می‌فرماید: حیا نوری است که جوهر آن، سینه ایمان است و یک حالت بازدارندگی و خویشتن‌داری در برابر هر چیزی که با توحید و معرفت ناسازگاری داشته باشد، در انسان ایجاد می‌کند.


یکشنبه 18 مرداد 1394 09:35 ق.ظ
دستتون دردنکنه مطلب مفیدی بود
شنبه 17 مرداد 1394 08:41 ق.ظ
سلام. شهید سعید زقاقی درقسمتی ازوصیت نامه خود خطاب به مادرش نوشته است :
مادرم زمانی که خبرشهادتم را شنیدی گریه نکن،
زمان تشیع و تدفینم گریه نکن،زمان خواندن وصیت نامه ام گریه نکن؛
فقط زمانی گریه کن که مردان ما غیرت را فراموش می کنند و زنان ما عفت را.
چهارشنبه 14 مرداد 1394 04:04 ب.ظ
سلام
جالب مفید
التماس دعا
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ

به نام خدایی كه انسان را مسافر كاروان انتظار گردانید.

سلام اى گل نرگس، اى كه شیرین ترین انتظار، انتظار تو، وبهترین منتظر، منتظرتوست .

... سلام ای خوبترین خبر

آقاجان !

اگرچه روسیاهیم و از روی شما شرمنده ،اما هرصبح جمعه ، کوچه های دلمان را آب وجارومی کنیم و انتظارآمدنت رامی کشیم و زیر لب زمزمه می کنیم که : شایداین جمعه بیاید شاید
پرده ازچهره گشاید شاید

*****
سلام براهالی دل ودوستان خوبم
به وبلاگ " خلوتگه خورشید" خوش آمدید.
دراین وبلاگ ، میزبان دیدگان مهربان شما خوبان هستم ومی خواهم خانه دلی رابناکنم برای
دوستان وهمراهان هم فکرو هم دل.
خوشحال می شوم این وبلاگ راخانه خودتان بدانید
و با نظرات خوب و ارزشمندتان برای ادامه راه کمکم کنید.
تصمیم دارم به امید و یاری خدای مهربان و همراهی شما
خوبان باصفا ، مطالبی پیرامون مهدویت و وجود مقدس
حضرت ولی عصر (عج)و سایر موضوعات مفید وموردنیاز،
خدمت دوستانم تقدیم کنم .
امید که توفیق ، رفیق راهم باشد
یاعلی مدد

مدیر وبلاگ : نورالدین قدیمی
مطالب اخیر
نظرسنجی
مطالب این وبلاگ را ازنظر غنی بودن وپاسخ گویی به نیاز مخاطبان چگونه ارزیابی می کنید








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :